سه شنبه, 03 مهر 1397 ساعت 11:53

مهاجرت اقلیمی و تقابل خرده فرهنگ‌های بومی

این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)

عصر اقتصاد: بحث مهاجرت اقلیمی مدتی است که ذهن بسیاری را درگیر کرده اما در همین زمان که بسیاری به این موضوع فقط فکر می‌کنند، مهاجرت‌ها در حال شکل‌گیری است و شاهد حضور بسیاری از جنوبی‌های کشورمان در شهرهای شمالی هستیم.

به گزارش عصراقتصاد، موضوع کمبود آب و خشکسالی های احتمالی هنوز به تنهایی تبدیل به بحران اجتماعی نشده اما شرایط مهاجرت‌های اقلیمی را فراهم کرده است و بر این اساس در سال های اخیر گزارش‌های مختلفی درباره خالی شدن تعداد زیادی از روستاهای ایران و همچنین مهاجرت از برخی مناطق ایران منتشر شده است.

در این راستا، باید گفت که فرهنگ شامل زبان، عادات غذایی، سنت ها، آداب معاشرت و بسیاری از این دست است که نیاز به ترجمان خاصی ندارد و هر فرد متناسب با حال و هوای روحی و روانی خود می تواند پیام ها و معانی مورد دلخواه خود را دریافت کند. بر همین اساس مهاجرت‌های اقلیمی پتانسیلی را خلق می‌کند که می‌تواند آرامش و امنیت شهرها را به هم بریزد چراکه تفاوت در زبان، آداب معاشرت، سنت ها و ... می توان شرایط را برای تنش آفرینی فراهم کند.

خرده فرهنگ‌ها از اجتماع افراد و قومیت‌های مختلف در یک کلونی و اجتماع غیر وابسته تشکیل می شود که در این هماورد فرهنگی هر دو گروه دچار اصطحکاک می‌شوند. یعنی مقداری از آداب و رسوم فرهنگ مقتدر اولیه که فرهنگ متدوال آن قوم بود توسط میهمانان ناخوانده دچار تحوّل می شود. همچنانکه بسیاری از آداب و رسوم فرهنگی گروه میهمان در اجتماع یکدست فرهنگی دچار تحول و همشکلی با گروه مقتدر می شود.  امّا خرده فرهنگ‌ها که بزرگترین منفعت و مشکلات جوامع مختلف را در بر می‌گیرند، بیشترین خدمات و صدمات را به فرهنگ و هویت ملی مذهبی یک منطقه می زنند. از این رو باید شامل درگیری های عظیمی در بخش های مهاجر پذیر کشور باشیم.

همچنین آمادگی زیرساختی در این خصوص برای شهرهای مهاجر پذیر وجود ندارد. همانطور که از شواهد مشخص است بسیاری از شهرهای ایران شرایط محیا گردن زیرساخت برای زندگی جمعیت خود را نیز ندارد از این رو برای چنین شرایطی هیچ آمادگی وجود ندارد.

بر این اساس، عبدالرضا رحمانی‌فضلی، وزیر کشور ایران پیش از این اعلام کرده بود که براساس آماری که در دست دارد، «مهاجرت‌های وسیعی» به مرکز و شمال ایران از مناطقی که با خشکسالی درگیرند، «درحال شکل‌گیری است». به گفته آقای رحمانی فضلی، اگر چنین روندی ادامه پیدا کند پنج سال دیگر «چهره»‌ ایران «ازهمه نظر تغییر خواهد کرد» و همچنین کشور در ۱۰ سال آینده «با فاجعه‌ای بزرگ مواجه می‌شود».

پیش از این نیز مقامات دولت درباره احتمال مهاجرت گسترده از مناطق درگیر خشکسالی به نقاط دیگر ایران و یا کشورهای دیگر هشدار داده‌ بودند. از جمله عیسی کلانتری، رئیس سازمان محیط زیست ایران پیش از این هشدار داده بود که در صورت ادامه وضعیت فعلی مصرف آب در بخش کشاورزی ۲۵ سال دیگر شرق و جنوب کشور کاملاً خالی از سکنه خواهد شد. وی همچنین گفته بود که این بحران ممکن است به مهاجرت ۵۰ میلیون نفر از ایران منجر شود، تا جایی که شاید چیزی به نام ایران دیگر وجود نداشته باشد.

همچنین داود پرهیزکار، رئیس سازمان هواشناسی ایران، نیز با اعلام «خشکسالی انباشت‌شده در ایران» نسبت به احتمال کاهش امنیت غذایی و افزایش انواع بیماری‌ها به خاطر تغییرات اقلیمی هشدار داده است.

به نظر می‌رسد، تغییرات آب و هوایی زمین به دلیل فعالیت‌های صنعتی انسان دلیلی برای مهاجرت است. گرچه انسان پیش‌تر نیز به دنبال یافتن مکان‌های اقلیمی مناسب دست به مهاجرت زده است اما گرمایش و فرسایش زمین که در اثر صنعتی شدن جوامع انسانی به وقوع پیوسته تغییرات اقلیمی را سرعت بخشیده است.

مطالعات جدید نشان می‌دهند که بخش بزرگی از مهاجرت‌های امروزی به دلیل تغییرات اقلیمی رخ می‌دهند؛ براساس مطالعات انجام شده به نظر می‌رسد حتی درصورتی عملی شدن توافق پاریس تا پایان قرن حاضر میزان افرادی که بخاطر تغییرات اقلیمی دست به مهاجرت می‌زنند حدود ۳۰٪ افزایش خواهد یافت.

با وجود ارتباط غیرقابل‌انکار بین عوامل محیطی و مهاجرت، عوامل دیگری از جمله عوامل سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، نیز بر تصمیم افراد برای اقدام به مهاجرت موثر است که البته جدا کردن اثر این عوامل بر مهاجرت از عوامل محیطی و اقلیمی به‌سادگی امکان‎پذیر نیست. از بین همه عوامل مختلف موثر بر مهاجرت - ازجمله بیکاری، سن و جنسیت- فقر یکی از عوامل مرتبط با تغییرات محیط‌زیستی است که باعث مهاجرت مردم می‎شود؛ اما از سوی دیگر عدم توانایی مالی برای سفر و شروع یک زندگی جدید در مکانی جدید نیز باعث می‎شود که همه مردم نتوانند مهاجرت کنند. نکته جالب‌ توجه دیگر این است که برخی از مردم بدون اجبار و به شکل کاملاً اختیاری به شهرهایی که کیفیت محیط‌زیستی بهتری دارند مهاجرت می‎کنند؛ بنابراین ارتباط بین تغییرات اقلیمی و محیط‌زیستی با مهاجرت رابطه‎ای درهم‎تنیده است و به‌راحتی نمی‎توان عوامل و بخش‎های مختلف آن را تفکیک نموده و به‌صورت جداگانه بررسی کرد.

لازم به ذکر است که به دلیل مکانیزه شدن کشاورزی و نیز افزایش سطح توقع انسان‎ها از زندگی، کاهش جمعیت روستایی و مهاجرت روستاییان به شهرها اجباری شده و همچنین در اثر تغییر اقلیم، ظرفیت‎های تجدید‌پذیری و آمایش سرزمین در روستاها تغییر کرده و متناسب با جمعیت موجود نبوده و منابع موجود نیز پاسخگوی نیاز این جمعیت نیست. لذا کاهش جمعیت و مهاجرت به‌منظور تعادل بین ظرفیت‌های موجود و جمعیت نیز امری اجباری شده است. چنین مهاجرت‎هایی نیازمند مدیریت و برنامه‎ریزی مناسب برای جابه‎جایی جمعیت و اسکان آنها در مناطق دیگر با امکانات و سطح زندگی مناسب است.

اما مهاجرت‎هایی که امروزه رخ‌داده می دهد، نتیجه ضعف مدیریت و عدم برنامه‎ریزی مناسب برای سازگاری با تغییراتِ رخ‎داده است و به همین دلیل است که نتیجه آن افزایش حاشیه‎نشینی، فقر، بیکاری و مشکلات امنیتی و اجتماعی شده است. چنین مهاجرت ناکارآمدی گزینه‎های سازگاری به تغییرات محیطی است.

خواندن 91 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395