سه شنبه, 15 آبان 1397 ساعت 09:09

بهانه های تکراری برای بدهکار جلوه دادن مردم

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

علی پاکزاد

اوایل دهه هفتاد برای اولین بار این جملات را مرحوم آیت الله هاشمی رفسنجانی از تریبون نماز جمعه تهران بیان کرد: بیش از نیمی از یارانه بنزین به جیب دهک های پر درآمد می رود! از دل همین جمله کوتاه دو اشتباه جبران ناپذیر اقتصاد ایران کلید خورد. نخست برنامه تعدیل اقتصادی دهه هفتاد که دولت سازندگی مجری آن بود و مجبور شد با رونمایی تورم بالاتر از 40 درصد از اجرایش عقب نشینی کند و دومین بار تکرار همین اشتباه را تحت عنوان هدفمندی شاهد بودیم که در نهایت در ابتدای دهه نود شکل گرفت و هنوز تبعاتش گریبان مردم و دولت را رها نکرده؛ ولی به نظر می رسد برای سومین بار همان تئوری پردازان تلاش دارند دولت را دوباره به داخل این باتلاق هل دهند. دیروز همین جمله تیتر گزارشی بود که خبرگزاری رسمی کشور ایرنا منتشر شده بود!

این جمله از چند جهت اشتباه است. اول آنکه آنچه به آن عنوان یارانه داده اند در واقع عدم النفع ناشی از صادر نکردن بنزین است، یعنی اگر بنزینی که مردم می سوزانند صادر می شد می توانست چه میزان درآمد برای کشور داشته باشد ولی چون این بنزین را با قیمت پایین تر به مردم داده ایم از این منافع محروم شده ایم. این موضوع با یارانه کاملا متفاوت است، یارانه پرداخت های انتقالی است که از محل بودجه محقق شکل می گیرد نه از محل درآمدی تخیلی که با اما و اگر، منت آنرا به گردن مردم می اندازیم.

دومین ایراد به سهم پردرآمدها از مصرف بنزین و یا همان سهم بیشتر بردن ایشان از یارانه بنزین است. فرض گوینده این است که پردرآمدها بیشترین میزان بنزین را مصرف می کنند واین منصفانه نیست. این سهم چگونه محاسبه شده است؟ در اقتصادی که نمی دانیم چه کسی مستحق دریافت یارانه نقدی است چطور فهمیده ایم خودروهایی که پردرآمدها سوار می شوند بنزین بیشتری مصرف می کنند؟ و یا تعداد خودروهایی که پردرآمدها دارند از تعداد خودروهای دهک های کم درآمدتر بیشتر است؟ هیچ کدام از این دو سئوال در دو دهه گذشته پاسخ درستی داده نشده و هیچ آمار مستندی ثابت نکرده که سهم کل سه دهک بالای درآمدی از یارانه بنزین از سهم دهک های پایین تر بیشتر بوده است، حتی اگر تعریف غلط بالا را به عنوان تعریف یارانه بنزین پذیرفته باشیم.

اما سومین غلط و فاجعه بارترین اغلاط ناشی از این جمله نتیجه ای است که گویندگان به دنبال آن هستند. گویندگان در ادامه جمله غلط خود می گویند: پس باید قیمت بنزین را واقعی کرد تا عدالت بر قرار شود! البته نمی گویند کدام عدالت می تواند با این افزایش قیمت برقرار شود؟ یعنی اگر قیمت بنزین افزایش پیدا کرده و فشار تورمی ایجاد شود چگونه اقشار آسیب پذیر از وضعیت بهتری برخوردار می شوند؟

در هدفمندی یارانه ها نیز ثابت شد بازتوزیع درآمد حاصل از افزایش قیمت بنزین و دیگر حاملهای انرژی، نمی تواند جبران تورم حاصله از افزایش قیمت ها باشد و تنها به فقیر تر شدن اقشار کم درآمد می انجامد.

واقعیت پشت پرده این است که ناکارآمدی سیاستهای اقتصادی دولت ها و فساد که باعث تضعیف پول ملی می شود عامل ایجاد یک فاصله جدی در قیمت داخلی و خارجی حاملهای انرژی است و دولتها که خود در این چرخه افول ارزش پول ملی بیشترین هزینه را متحمل می شوند، با فرافکنی مالیات ناتوانی خود را در مدیریت اقتصاد از جیب مردم می گیرند و برای توجیه سیاست غلط اندر غلط خود با به کار گرفتن عباراتی احساسی مانند این که پولدارها دارند حق شما را می خورند، تلاش دارند افکار عمومی را با افزایش قیمت حاملهای انرژی مانند بنزین همراه کنند.

این اشتباه حدود دو دهه  در حال تکرار است و گویی تمامی دولت ها فارغ از آنکه در کدام جناح سیاسی قرار دارند به این دام گرفتار و آنرا تکرار می کنند و تنها برای توجیه اشتباهات تلاش دارند با بیان این عبارات غلط، به بباورانند بدهکار دولتند، بنابراین دولت حق دارد حاملهای انرژی را که ارزان در اختیار ایشان قرار می دهد را از ایشان بازستاند و با این کار حتما حق مستضعفین را از حلقوم طبقه مرفه را بیرون می کشد!

آیا واقعا خود سیاست گذاران و این جملات را با وجود لمس نتایج تلخش باور می کنند؟ یا چون توان حل مسئله را ندارند برای پاک کردن صورت مسئله تلاش می کنند؟

شدت بالای مصرف انرژی در کشور یک حقیقت است ولی این شدت بالا ناشی از عملکرد دولت هاست نه مردم، دولتی که در شبکه توزیع انرژی انحصاری اش معادل کل صادرات نفتی کشور اتلاف وجود دارد ( مراجعه کنید به مصاحبه اخیر رئیس مرکز مطالعات انرژی ) و بازدهی نیروگاههایی که وارد شبکه می کند به رغم وجود توان فناوری های بالاتر هنوز بسیار پایین است چطور می تواند مردم را مقصر شدت بالای مصرف انرژی بداند؟ دولتی که صنایع انحصاری خودرواش طی سی سال گذشته نتوانسته میزان مصرف سوخت را در محصولاتش با استاندارهای جهانی وفق دهد چطور می تواند مدعی اتلاف بنزین توسط مردم باشد؟

هرچند میدانم به این جملات وقعی نهاده نمی شود ولی لطفا مدیرانی که می خواهند ناکارآمدی خود را با افزایش قیمت حاملهای انرژی پوشش دهند، حداقل آنقدر صداقت داشته باشند که با موج سازی های رسانه ای مردم را بدهکار جلوه ندهند.

خواندن 246 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395